آواکس E-3

مقدمه

«سیستم کنترل و هشدار هوایی» آواکس ، یک سیستم الکترونیکی رادار محور است که با هدف انجام انجام گشت‌های هوایی و عملیات‌های C2BM (فرمان و کنترل، مدیریت جنگ) طراحی شده‌ است که نیروهای هوایی دفاعی و تاکتیکی از آن استفاده می‌کنند. در این مدل از آواکس که در نیروی هوایی کشورهای همچون ایالات متحده ، انگلستان ،عربستان در حال خدمت هستند از هواپیمای بوئینگ 707 و در نسخه های پیشرفته تر هواپیمای بوئینگ ۷۶۷ جایگزین مدل قبلی شده که در حال حاضر فقط نیروی هوایی ژاپن از این مدل استفاده می کند. سیستم‌های آواکس می‌توانند با هواپیماهای خودی ارتباط برقرار کنند، میزان حساسیت آنها را افزایش دهند و آنها را از دید بقیه هواپیماها مخفی کنند چرا که در این حالت هواپیمای خودی از سیستم رادار آواکس استفاده می‌کند و نیازی به استفاده از سیستم رادار خود ندارد. با این وجود، هواپیماهای آواکس می‌توانند توسط هواپیماهای دشمن که خارج از محدوده شان قرار دارند ردگیری شوند. دلیل این امر این است که قدرت پالس با دور شدن از منبع کاهش می‌یابد. بنابراین سیگنالی که می‌بایست به هدف برخورد کند و برگردد می‌بایست آنقدر قوی باشد که دو برابر فاصله بین فرستنده و هدف را پوشش دهد.سامانه های الکترونیکی یک آواکس عبارتند از : سامانه جنگ الکترونیکی ECM‌ و ضد آن ECCM ، سامانه های راداری RSIP ، سامانه های اختلال Have Quick II ، سیستم های ناوبری در انواع مختلف و GPS ، رایانه های قدرتمند نظامی ، رادار تجسسی ABCCC ، انواع اسکنر های الکترونیکی ، سامانه های جهت یاب رادیویی و ... .
نشان افتخار مدیر جنگ هوایی و نشان افتخار مدیر اسلحه دونشان دفاع هوایی هستند که (به ترتیب) به افسران و پرسنل هوایی E-3 یا عملیات‌های مشابه C3 که در سیستم‌های رادار زمینی اجرا می‌شوند اختصاص یافته‌اند. مدیران جنگ هوایی آواکس نیروهای هوایی ایالات متحده (ABM) نشان‌هایی مشابه نشان‌های خلبانان و دریاداران دریافت می‌کنند.

تاریخچه

آواکس E-3 در مارس سال 1977 به خدمت نیروی هوایی ایالات متحده در آمد که پس از ده سال و از میان 10 طرح پیشنهادی برگزیده شد .نیروی هوایی در خواست خرید 34 فروند از این هواپیما را ارائه کرد که تا سال 1981 ، 24 فروند از 34 فروند تحویل نیروی هوایی و همچنین 18 فروند تحویل ناتو شد .با توسعه و پیشرفت سنتری استانداردهایی برای آن در نظر گرفته شد که شامل :حالت رادار نظارت دریایی ، JTIDS ( پخش مشترک سیستم اطلاعات تاکتیکی ) وهمچنین برای افزایش ظرفیت و سرعت ، کامپیوتر مرکزی بهبود یافت . سنتری با حضور موفق خود در نبرد هایی همچون طوفان صحرا ، آزادی عراق و ... برتری خود را به اثبات رساند . لازم به ذکر است در صورت تأمین بودجه ، آواکس E-۱۰ MC2A جایگزین E-3 خواهد شد .

بوئینگ 320 - 707

این مدل که برای آواکس سنتری در نظر گرفته شده است مجهز به چهار موتور توربوفن TF33-PW-100A می باشد که هر کدام از موتور ها نیروی معادل 20,500 پوند تولید می کنند و همچنین این مدل دارای طول و فاصله دو سر بال بیشترنسبت به نمونه های قبلی این هواپیما بود . این مدل دارای حداکثر برد 5000 کیلومتر و حداکثر وزن به هنگام بلند شدن 151454 کیلوگرم می باشد .ظرفیت سوخت در این هواپیما 70 تن است و همچنین قابلیت سوختگیری هوا به هوا را دارد که در نیروی هوایی سلطنتی انگلستان و نیروی هوایی فرانسه از هر دو روش پروب و drogue استفاده می شود ولی هواپیماهای ناتو ، عربستان و امریکا از روش drogue بهره می برند .

مشخصات

ظرفیت سوخت : 23،000 گالن

برد : 5000 کیلومتر ( با ارتفاع بیش از 35000 پا )

موتور

1- چهار موتور TF-33 با نیروی 20500 پوند ( در مدل های استفاده شده در امریکا و ناتو )

2- چهار موتور CFM-56 برای عملکرد بهتر در ارتفاعات بالا و گسترش برد عملیات ( به خدمت گرفته شده توسط فرانسه ، عربستان سعودی و انگلستان )

خدمه

بسته به نوع عملیات ، سنتری دارای 13 الی 19خدمه است که خدمه پروازی آن شامل 4 نفر می باشد .

تجهیزات کلی

ناوبری

ارتباطات

پردازش داده ها

سیستم های رادار

تجهیزات شناسایی

تجهیزات صفحه نمایش

سیستم های جنگ الکترونیک

یک نسخه از کامپیوتر چند منظوره پردازنده فرمان و کنترل IBM

نقش ها و وظایف

ECM

ELINT

COMINT

جنگ الکترونیک

نظارت هوابرد ، گشت دریایی

IFF واقدامات نظارتی و مراقبتی ثانویه

تحلیل میدان جنگ ، کنترل موشک و نظارت بر سیستم رادار های زمینی

تجهیزات الکترونیک و رادار

رادار و زیر سیستم های کامپیوتری E-3 توانایی جمع آوری و ارائه اطلاعات گسترده و دقیق می باشند که این اطلاعات شامل موقعیت و ردیابی اطلاعات در هواپیما و کشتی های دشمن و مکان و وضعیت هواپیما و کشتی های خودی است .این اطلاعات را می توان در اختیار مراکز فرماندهی و کنترل قرار داد و همچنین در پشتیبانی از عملیاتهای هوا به زمین می تواند اطلاعات مورد نیاز برای حمایت از واحد های زمینی را در اختیار واحدهای عمل کننده قرار دهد .از دیگر توانایی های سنتری می توان به کنترل نبردهای هوایی اشاره کرد .

اجزای رادار شامل :

- سیستم IFF

- انتن رادار نگاه به پایین

- دیتا لینک کنترل جنگنده ها ( TADIL-C )

قابلیت های رادار

- مشاهده 360درجه از خط افق

- تشخیص و ردیابی هم زمان اهداف هوایی و دریایی

- تفکیک سیگنال های برگشتی برای شناسایی اهداف هوایی ، دریایی و زمینی

رادار

رادار سنتری یک نمای 360درجه از منطقه را پوشش می دهد و این رادار در بالای بدنه و در نزدیکی سکان عمودی نصب شده است که بر روی دو پایه که به ارتفاع 3.35 متر می باشد ، قرار دارد که دارای قطر 9.1 متر و ضخامت 1.83 متر است . رادار این آواکس از نوع AN/APY-1 و AN/APY-2 ساخت شرکت نورث روپ گرومن ( قبلا وستینگهاوس ) می باشد .
این رادار توانایی پوشش مسافت 250 مایل ( 400 کیلومتر ) را دارد .

AN/APY -1

نوع

رادار پالس داپلر در باند S و فرکانس 2 تا 4 گیگا هرتز

رادار APY-1 از نوع پالس داپلر ساخت شرکت گرومن می باشد که به عنوان هسته ی اصلی رادار در آواکس های E-3 و E-767 به کار رفته است . APY-1 مسئولیت نظارت بر روی اهداف زمینی و اخطار در مورد آنها را دارد و رادار C ( در نیروی هوایی ایالات متحده در حال خدمت است ) وظفیه نظارت بر روی سطح آب را دارا می باشد اما APY- 2 دارای هر دو ویژگی می باشد که توانایی نظارت بر روی زمین و سطح آب را دارد. APY-1 توانایی شناسایی 400 هدف را دارد .

AN/APY - 2

نوع

رادار پالس داپلر در باند E و F با فرکانس 10 گیگاهرتز

در طرح " RSIP " ( برنامه بهبود سیستم رادار آواکس ) که مشترک بین آمریکا و ناتو و شامل یک سخت افزار و نرم افزار فشرده بود که منجربه ارتقا این رادار ( APY- 2 ) و شامل توانایی شناسایی هواپیماهای بدون سرنشین وهواپیماها با سطح مقطع راداری پایین و موشک های کروز بود ، گردید . اما هدف اصلی این ارتقا این بود که رادار آواکس بتواند اهدافی را که با سطح مقطع راداری کم در ارتفاع پایین پرواز می کنند بهتر و دقیق تر شناسایی کند . این رادار که نسل دوم رادار سنتری می باشد هنوز هم از اسکن مکانیکی استفاده می کند اما با این وجود این مدل نسبت به نسل سوم رادار سنتری که آرایه فازی است ، انعطاف پذیر تر و قابل اعتماد تر است .

سیستم ID /IFF

سیستم ID /IFF شامل : APX-103B بلوک 30/35 ، پردازش اسکن در اسکن برای بهبود ضایعات زدایی و کامل کد ، بدست آوردن اطلاعات و ارتفاع هواپیما از طریق GINS می باشد . فرستنده IFF های کنونی با یک فرستنده حالت جامد تعویض شده اند.

AN/APX-103

نوع
شناسایی دوست یا دشمن هوابرد

این سیستم که در رادارهای 1/2 - APY به کار رفته است وظیفه کنترل ترافیک هوایی نظامی را بر عهده دارد که متشکل از دو قست می باشد که یک قسمت گیرنده سیگنالهای فرستاده شده و دیگری وظیفه پردازش سیگنال های دریافتی را دارد . این سیستم به اپراتور این اجازه را می دهد تا محدوده ، زاویه ، ارتفاع ، شناسایی کد دوست یا دشمن و وضعیت تمام اهداف را نظارت کند .

ارتباطات

E - 3 به عنوان یک ایستگاه رادیویی در ارتفاع بالا محسوب می شود که می تواند با هواپیماهای دیگر مانند (RC-135 ) ارتباط اطلاعاتی داشته باشد و این ارتباطات در فرکانس های فوق العاده بالای ( UHF ) یا محدوده فرکانس بالاتر انجام می پذیرد .همچنین با استفاده از ارتباطاتی همچون HAVE QUICK II می تواند هواپیما ها را برای حمله به اهداف هدایت کند .از دیگر ارتباطات سنتری می توان به تبادل اطلاعات با ماهواره های ارتباطی اشاره کرد .از دیگر ارتباطات مهم سنتری " TADIL " ( تاکتیک پیوند داده اطلاعات ) و " JTIDS "( تاکتیک مشترک توزیع سیستم اطلاعات ) می باشد .همچنین سنتری دارای TADIL-A ( Link 11A ) می باشد که برای تبادل اطلاعات تاکتیکی E - 3 با هوا ، دریا و زمین مورد استفاده قرار می گیرد .

اقدامات برای پشتیبانی الکترونیکی

نیروی هوایی ایالات متحده و ناتو سیستم AN/AYR-1 که دارای سنسور پسیو می باشد را بر روی آواکس های خود نصب کردند که می توانست محل جنگنده ها را با استفاده از رادار آن ها تعیین کند .این سیستم در دو طرف بدنه هواپیما نصب و اولین هواپیمای ناتو با این سیستم به شماره سریال LX-N90442 ، در اکتبر سال 1991 در گایلن کیرشن مستقر شد . این سیستم در اکتبر سال 1995 بر روی آواکس های نیروی هوایی امریکا به عنوان بخشی از ارتقاء بلوک 30/35 نصب گردید .

سیستم AN/AYR-1

پردازش داده ها

هسته اصلی پردازش در سیستم E -3 " DPFG " ( گروه پردازش داده های کاربردی ) می باشد که وظیفه آن اجرای برنامه های کامپیوتر و چک کردن برنامه های تعمیر و نگهداری است .در سال 1981 در " DPFG " از کامپیوتر IBM 4Pi CC-1 که قادر به پیکر بندی مجدد نیمه اتوماتیک و سرعت پردازش 740K در ثانیه بود ، استفاده شد . درارتقاء بلوک 30/35 نیروی هوایی ایالات متحده از کامپیوتر مرکزی CC-2E استفاده شد و سنتری های ناتو از این سیستم استفاده می کنند .بر اساس برنامه نوسازی ناتو برای ارتقاء ناوگان سنتری ، محیطی شبیه به ویندوز برای سیستم های آن در نظر گرفته شد و این سیستم یک سیستم باز است .

انواع مدل ها

E-3A

اولین مدل تولید شده از E-3 بود که از کامپیوتر CC-1 و از 9 وضعیت صفحه نمایش کنسول ( SDC ) استفاده می کرد .در مجموع 24 فروند از این مدل تولید شد که شامل 23 فروند E-3 A بلوک 10، مجهز به رادار APY-1 و یک مدل E-3 A بلوک 15، مجهز به رادار APY-2 و کامپیوتر CC-2 می باشد .

KE-3A

این مدل که برای عربستان سعودی ساخته شده است دارای ویژگی های E-3 A می باشد اما این مدل بر خلاف E-3 A فاقد رادار هشدار دهنده زود هنگام و سیستم های C2 است . این مدل دارای 4 موتور TF-33 و توانایی سوخت گیری هوایی می باشد .

RE-3A

این مدل برای عربستان در نظر گرفته شده است که از 4 موتور CFM-56 سود می برد و نقش آن سیستم نظارت تاکتیکی هوابرد است .

E-3S

این مدل استاندارد نیروی هوایی ایالات متحده و ناتو می باشد که شامل رادار APY-2 ، کامپیوتر مرکزی IBM CC-2 (که پس از مدتی در ناتو به CC-2E ارتقا یافت ) ، رادیوی HF ( 3 تا 30 گیگاهرتز ) ، ارتباطات صوتی امن و مقاوم در مقابل جم های رادیویی می باشد .

E-3B

این مدل تحت بروز رسانی E-3 ها به بلوک 20 ساخته شد که شامل اضافه شدن 5 وضعیت صفحه نمایش کنسول ( SDC ) جدید ، یک کامپیوتر جدید ، رادیو تله تایپ و توانایی نظارت دریایی هست .در مجموع 24 فروند از E-3 B بلوک 20 ساخته شد و دارای رادار APY-1 است .

RE-3B

این مدل برای بهبود سیستم نظارت تاکتیکی هوابرد و برای عربستان ساخته شد .

E-3C

این مدل تحت برنامه بروز رسانی بلوک 15 و ارتقا آن به بلوک 25 ساخته شد که دارای 5 وضعیت صفحه نمایش کنسول و سیستم ضد جمینگ Have Quick است .در مجموع 10 فروند از بلوک 15 به همراه 9 فروند از E-3 A استاندارد امریکا / ناتو به این سطح ارتقا پیدا کردند .

E-3D

این مدل که در اختیار انگلستان می باشد مجهز به موتور های CFM-56 و رادار APY-2 و سیستم ( ESM ( Loral EW-1017 است . در مجموع 7 فروند تحویل نیروی هوایی سلطنتی انگلستان شد که اولین آن در ماه مارس 1991 و هفتمین فروند در ماه مه سال 1992 در اختیار آن قرار گرفت . ارتقاهایی بر روی مدل های انگلیسی صورت گرفته که از جمله می توان به نصب سیستم موقعیت یاب جهانی و IFF پیشرفته اشاره کرد .

E-3F

این مدل دارای موتورهای CMF56 است و مجهز به رادار APY-2 می باشد که به تعداد 4 فروند برای نیروی هوایی فرانسه ساخته شد .در سال 1997فرانسه در خواست خرید سیستم های " ESM " را برای نصب بر روی سنتری های خود ارائه کرد که این به همراه آموزش پرسنل ، دریافت انتشارات و داده های فنی ، تجهیزات پشتیبانی ، قطعات یدکی و دیگر پشتیبانی ها هزینه ای حدود 85 میلیون دلار را برای فرانسه در پی داشت .

E-3G

این مدل تحت برنامه ارتقا به بلوک 40/45 ساخته شد که از تغییرات انجام گرفته می توان به تغییر در سیستم کامپیوتر ، افزایش ادغام داده ها و افزایش قابلیت شبکه محوری اشاره کرد . کار ساخت اولین نمونه از این مدل در سال 2009 پایان یافت

حوادث

یک فروند آواکس سنتری متعلق به نیروی هوایی آمریکا با شماره دم ۳۵۴ در هنگام برخاستن از پایگاه هوایی المن دورف در آلاسکا و در تاریخ 22 سپتامبر 1995 سقوط کرد که علت آن ورود چندین غاز به درون موتورهای هواپیما بود و یکی دیگر از آواکس ها در طی عملیات ELF-1 و در حال سوخت گیری هوایی در حریم هوایی عربستان دچار سانحه شد و به شدت آسیب دید .همچنین یک E-3 متعلق به ناتو هنگام برخاست دچار سانحه شد و سقوط کرد که علت این حادثه ورود یک مرغ دریایی به درون موتور هواپیما بود .