تکنیک های مقابله با فناوری پنهانکار(رادار های فعال و رو شهای نوین)
جدای از فناوری پنهانکار فناوری های که به آنها کم پیدایی گفته میشود رونق
یافته اند.که برای نمونه هواپیمای F/A18 C-D از نمونه قبلی خود یعنی F/A
18 A-B
دارای سطح مقطع کمتر و در نمونه F/A18 E/F باز هم کمتر شده است.
سطح مقطع راداری به اندازه تصویر هواپیما ای که در رادار میافتد گفته میشود و براساس متر محاسبه میگردد .
در تابستان سال 1995 بخش مداومت ستاد هماهنگ کننده تاکتیکی امریکا
JTCG/AG گزارش داد که دادن توانایی پنهانکاری و افزودن سیتم جنگ الکترونیک
مناسب به F/A-18 E/F آنرا به مبارزی مهیب تبدیل میکند که کشف و ردگیری
آن برای سامانه های دشمن بسیار دشوار خواهد بود.
در بررسی های شرکت سویسی اورلیکن کانتراوس درگرگونی هایی در ماهیت تهدیدها
دیده میشود.در سال 1980 هواپیماها و بالگرد های سرنشین دار 85 درصد توان
هجومی یک نیروی هوایی بروز و پیشرفته را تشکیل میدادند .اما تا سال 2010
این اندازه به حدود 40 درصد خواهد رسید و جایگزین آن سیستم هایی نظیر موشک
های کروز و هواپیماهای بدون سرنشین خواهد شد.
مواد سازه ای برای کاهش بازتابیدگی راداری تهیه شده است
همچنین پوشش های نظیر رنگها جهت کم کردن انرژی بازتابش راداری و سرامیک های خاصی برای کاهش علایم فروسرخ ساخته شده است
نرم افزار های جهت طراحی بدنه برای کاهش سطح مقطع نیز وجود دارد بعلاوه
نرم افزار ها و سیستم های اندازه گیری دیگری برای بررسی کاهش علایم نیز
وجود دارد .
یک جنگنده معمولی سطح مقطع راداری حدود 6 متر مربع دارد در حالی که این
اندازه برای موشک یکدهم یا کمتر از این است .موشک کروز تاماهاوک که از
فناوری محدودی جهت پنهانکاری برخوردار است سطح مقطعی حدود 0.05 متر مربع را
دارد به گونه ای که موشک کروز پیشرفته تر AGM-129A سطح مقطعی در حدود
0.005 متر مربع را داراستکه کمتر از بازتاب راداری یک پرنده در حال حرکت
است !!!.
البته سطح مقطع راداری در همه جهات یکسان نیست این اندازه در صورت قرار
گرفتن هواگرد در وضعیت نامناسب ممکن است به 10 برابر انچه پیشتر گفته شد
تبدیل شود.فناوری پنهانکار یک موشک را برای همه برد ها نا مرئی نمیسازد این
پدیده ها تنعا در بردی اتفاق میافتد که انرژی بازتابشهای اداری به حدی
کمتر از حساسیت گیرنده های آن افت کند.
روش های برخورد با فناوری پنهانکار:
ردگیری تهدید های هوایی با سطح مقطع کم نیازمند تاباندن انرژی بیشتر روی هدف و داشتن گیرنده های حساس تر برای کشف انرژی برگشتی است
این روش دشواریهای خود را نیز دارد توان بیشتر را با یک آنتن رادار بزرگتر
و یک فرستنده نیرومندتر میتوان بدست آورد ولی این کار اندازه. بها . وزن و
چابکی رادار را در گردشها میگیرد از سو ی دیگر با افزایش حساسیت گیرنده
رادار خروجی شلوغ پر خدشه و اهداف دروغین بیشتری را دربر خواهید گرفتکه به
این ترتیب کار برنامه نویسی و محاسبات بسیار پیچیده ای به بار خواهد آورد.
یکی از راههای کاهش آثار فناوری پنهانکار بکار گیری رادار هایی که در بسامد
VHF,UHF کار میکنند .بیشتر رادار های نظارت و مراقبت دوربرد ساخت کشور های
غربی در باند D از 1 تا 2 گیگاهرتز باند E از 2 تا 3 گیگا هرتز و یا
باند F از 3 تا 4 گیگاهرتز استفاده میکنند اما روسها ترجیه داده اند که
از باند 0.5 تا 1 گیگاهرتز باند C و از 250 تا 500 مگاهرتز باند B و یا
حتی باند A از 100 تا 250 مگاهرتز کارکنند.
نیروی هوایی ایلات متحده مدعی است که شیوه پنهانکاری به کار گرفته شده در
اف 117 و بی 2 نمی تواند در برابر رادار های که با طول موج بلند کار میکنند
آسیب پذیر و قابل شناسایی باشد .در زمان جنگ اول خلیج فارس یک ناو جنگی
نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا گزارش داد که توانسته پژواک های راداری یک
جنگنده پنهانکار اف 117 را دریافت کند .این گفته در صورت درستی ممکن است
ناشی از طول موج های بلند بکار رفته در رادار قدیمی مراقبت دریایی بریتانیا
باشد که رادار منسوخ شده موج متری مارکنی TYP695 است که احتمالا در
باندهاA یا B کار میکرد.
رادارهایی پیشرفته تر از این نوع:
رادار دو بعدی NEBO-SV ساخت شرکت نیتل روسیه در طول موجهای متری کار میکند
و شرکت سازنده ادعا میکن که این رادار توانایی کشف بسیار دوربرد برضد هر
گونه تهدید هوایی از جمله آنهای که از فناوری پنهانکار برخوردارند را دارد.
1L13-3 Nebo SV 2D radar
براساس مصاحبه تلویزیون روسی با ایگور کرایلو سرپرست تیم سازندگان این
رادار" ما میتونیم هواپیمای اف 117 رو به وضوح یک هواپیمای معمولی تجاری
ببینیم"
ضمن اینکه تکنولوژی این رادار برای استفاده در رادار 3D VLO/LO اس 300 PMU2 برای کشف اهداف در محدوده متوسط بکار رفته.
برخی جزئیات رادار
-وزن 48 تن
برد در محدوده راداری حداقل از 50 کیلومتر تا ارتفاع 500 متری
برد در محدوده راداری حداقل از 250 کیلومتر تا ارتفاع 10000 متری
برد در محدوده راداری حداقل از 330 کیلومتر تا ارتفاع 27000 متری
حد اکثر ارتفاع کاوش 40000 متر
-توان مصرفی
دو جنراتور دیزلی با توان تولید 30 کلیو وات
-فرکانس
ارسال امواج در طول موجهای متری باند VHF
-سرعت گردش 3 تا 6 دور در دقیقه
----------------------------------------------------------------------------------------
55Zh6-1 NEBO-UE 3D RADAR
این رادار نیز روسی می باشد و ساخت همان شرکت نیتل که غول پیکر سه بعدی و
برخلاف بسامد پایین خود . از کارایی رد گیری همسان با رادار های قدرتمند
مایکروویو مانند AN/TPS-70 برخوردار است.
این رادار با بردی معادل تقریبا 400 کیلوتر و ارتفاع پرواز 40 کیلومتر نیز
میتونه تدبیر خوبی در برابر فناوری پنهانکار باشه .ضمن اینکه موشکهای ضد
رادار امریکایی مثل هارم توان برخورد با این سامانه ها رو به دلیل داشتن
آنتن های غول پیکر ندارند چون برای هدف گیری اهداف راداری کوچک طراحی شده
اند.
این سیستم نیز بصور ت تکمیل کننده سیستم اس 300 میتونه وارد عمل بشه.
رادار AN/TPS-70 آمریکایی
----------------------------------------------------------------------------------------
طراحان رادار تلاش کرده اند تا روشهای نوینی در راه اندازی و بکار گیری
سامانه های راداری بیابند. برای مثال کاوش سریع رادار های مرکب کاونده
الکترونیکی این امکان را فراهم میاورد که رادار علایم ضعیفی را که نشان
دهنده یک هدف آشکار نمیباشد راعلامت گذاری کند و پس از تکمیل کاوش خود به
بازنگری این علایم بپردازد.
این تدبیر بروی سامانه راداری شرکت اریکسون ماکروویو سیستم تعبیه شده است
رادار سه بعدی چند پرتویی چابک به نام AMB جیراف یا همون زرافه به کار
گرفته است که به همرا سیستم موشکی RBS23 بامزی بکار میرود.از یک برنامه
اولویت دار بر ضد اهداف دشوار سود میجوید و میتواند یک هدف 0.1 متر مربعی
را در حدود یک سوم برد معمولی یک رادار کشف نماید.
----------------------------------------------------------------------------------------
روشهای تکمیل نرم افزاری:
چند سال پیش پژوهشگران به یک روش کاربری نوین دست یافتند که چگونه
الگوریتم های نیازمند محاسبه زیاد به کشف هدفهای پنهانکار کمک میکنند. واین
روش برای رادار های هوا به هوا بکار گرفته شده بود که میتواند در یک رادار
زمینی بکار گرفته شود.در این روش رادار بجای رهگیری علائم مشکوک آشکار
برای حقیقی بودن این اهداف پیش از کشف همه علائم دریافتی را واقعی میشمارد و
کوشش میکند تا مسیر آنها را ارزیابی کرده که یک هدف واقعی یک رد گیری کامل
و پایدار را نشان خواهد داد در حالی که علائم نادرست را میتوان بدلیل
رفتار نامعقول و غیر واقعی آنها را بسلدگی حذف نمود.
----------------------------------------------------------------------------------------
کشف الکترو اپتیکی :
معمولا در این روش از حسگرهای مادون قرمز فوق حساس که تا درجه زیادی خنک
شده ند و یا موشک های هدایت تلویزیونی استفاده میشود که برای درگیری با
اهداف پنهانکار راداری از فاصله نزدیک مناسبند.
سیستم های ردگیری نمونه بهینه سازی شده جرناس یا همون راپیر بواسطه رهگیری
الکترو اپتیکی توانست در نمایشگاه فارنبرو 1996 بمب افکن بی 2 را از
فاصله 6 کیلومتری کشف کند.
----------------------------------------------------------------------------------------
سیستم های نسل آینده لیدار ها یا لیزر رادار ها:
این سیستم ها میتوانند با کشف مقادیر موجود هیدروکربن ها در جو به عنوان
تدبیری علیه فناوری پنهانکار بکار رود . طی مقاله ای که چندی پیش در مورد
سنجش لیزری نوشته شده بود دهانه خروجی موتور های جت غلظتی معادل 100 برابر
معمول جو زمین در خروج هیدروکربن ها دارند.
در آخر
طبیعی است که مرتبا روشهای پنهانکاری و رهگیری به دنبال هم یک چرخه باطل را
طی خواهند کرد و مرتبا نحوه پنهانکاری عوض خواهد شد البته نحوه کشف هم
همین طور.
منابع :
www.ausairpower.net
www.fas.org
ماهنامه صنایع هوایی شماره 107 سال 1379
تدوین:military.ir
بسم الله الرحمن الرحیم